Wat is begrijpen eigenlijk?
Wat bedoelen we eigenlijk met begrijpen?
In het onderwijs wordt regelmatig aan leerlingen en studenten gevraagd of ze een stuk van de leerstof hebben begrepen. Soms vragen leerlingen nog wat uitleg. Studenten in een collegezaal vragen niet zo vaak wat, en knikken of mompelen een zacht ja of nee. Maar wat zegt dat nu eigenlijk?
We hebben dat nu eens aan ruim 170 studenten gevraagd. En wat blijkt, een grote groep knikt terwijl ze heel wat anders bedoelen dan de docent. Vooral op het hoger onderwijs bedoelen docenten vaak met begrijpen
- Kun jij de redenering die je nu gehoord/gelezen hebt, zelfstandig opnieuw opbouwen met eigen voorbeelden enz.?
- Zie je de relatie van wat je nu geleerd hebt (of straks gaat bestuderen) met wat je al geleerd hebt en wat je al weet?
- Kun jij met wat ik je nu heb verteld straks een nieuw probleem oplossen?
Maar wat bedoelen de studenten als ze ja knikken?
Dat hangt een beetje af van wat voor ervaringen ze hebben in het onderwijs.
Eerstejaars denken heel vaak dat je de stof begrepen hebt als je het kan oplepelen op een tentamen of bij een toets. Sommige zeggen zelfs dat de examens zo zijn ingericht dat je het zelfs niet hoeft "te begrijpen" maar alleen hoeft te herkennen. Dit laatste zeggen ze vooral over mc-examens.
Een tweede grote groep zegt dat je iets niet begrijpt als je het alleen onthouden hebt, je moet het ook kunnen toepassen. Ze zeggen er vaak wel bij dat je het dan gebruikt om soortgelijke opgaven, problemen op te lossen. In dit geval moet je herkennen wanneer je welke oplossingsstrategie moet kiezen EN je moet deze ook correct gebruiken. Veel gediplomeerden vanuit het hbo denken dat dit de essentie van begrijpen is: het kunnen oplossen van bekende of min of meer bekende situaties.
Wat bedoelen docenten vaak?
Het blijkt dat er een redelijk grote groep van docenten is dat het eens is met de studenten die vinden dat je iets begrepen hebt als je soortgelijke sommen, opdrachten en problemen herkent en vaste oplossingsstrategien zonder fouten kunt toepassen om tot een oplossing te komen.
Maar tegelijk blijkt dat er ook een grote groep van docenten is dat wel wat meer bedoelt als ze vragen of je wat begrijpt. Deze docenten willen weten of hun studenten de nieuwe kennis kunnen verbinden met wat ze al weten. Dat mag kennis zijn uit voorgaande cursussen of uit andere boeken, literatuur en andere bronnen. Verder willen ze weten of hun studenten het systeem of denkwijze herkennen in de nieuwe kennis, vooral ook vaak door de verbindingen met bestaande kennis. Ook een belangrijk andere verwachting is dat studenten die iets begrijpen iets nieuws kunnen doen: een nieuwe oplossing of zienswijze kunnen ontwikkelen. Deze manier van begrijpen wordt vaak gelijk gesteld aan wat van hoger opgeleiden verwacht mag worden.
Zijn er studenten die er ook zo over denken?
Er zijn zeker studenten die ook zo tegen begrijpen aankijken. Vreemd genoeg melden deze studenten dat vaak dit soort begrijpen in hun ervaring niet nodig is voor het halen van hun tentamens. Ze kiezen er voor omdat ze voor zichzelf het gevoel willen hebben het op deze manier te begrijpen. Ze ervaren dat ze, als ze zo leren, er soms zelfs last van hebben bij het beantwoorden van met name mc-tentamens. Ze zeggen dat doordat ze het systeem snappen, er soms wel iets te zeggen is voor meer dan één antwoord.
Maar er zijn ook studenten die dit soort begrijpen nog niet echt begrijpen vinden. Zij vinden dat je iets begrijpt als je het vanuit verschillende zienswijzen beredeneert en door feiten en kennis onderbouwd kunt debateren over een goede oplossing. Deze studenten zijn zich er van bewust dat elk probleem, elke vraag meer dan één goed antwoord heeft.
De laatste groep studenten waar wij verhalen van hebben verzameld is nog kritischer in hun betekenis van begrijpen. Zij vinden dat je pas iets begrijpt als je het zo in je eigen denkwijze hebt opgenomen dat het een denkwijze is geworden, een onlosmakelijk deel van jezelf.
In de literatuur worden deze twee laatste manieren van begrijpen begrijpen eigenlijk nooit besproken.
Wil je meer weten? Voor de EARLI in september 2011 hebben we de bestaande wetenschappelijke kennis over wat begrijpen en diep leren is besproken en geillustreerd met verhalen van studenten. Je kunt een exemplaar aanvragen.
(C) 2005 - Alle rechten voorbehouden