Wat zijn de zes talen?
Zo'n dertig jaar geleden zijn wij begonnen met studenten te vragen wat leren en goed onderwijs nu voor hen persoonlijk betekende. Uit dit onderzoek bleek dat er zes manieren waren om naar leren en goed onderwijs te kijken - zes leer- en onderwijsconcepties. Meer recent hebben we hetzelfde aan docenten gevraagd en ook zij bekijken leren en onderwijs op vergelijkbare manier als de leerlingen en studenten. Wij hebben om het model meer herkenbaar voor niet onderzoekers te maken de vergelijking gemaakt tussen een leer-onderwijsconceptie, die een manier van kijken naar de werkelijkheid beschrijft, te vergelijken met een taal.
In elke taal gebruiken we dezelfde woorden, maar ze betekenen in elke taal iets anders. Daardoor kan de luisteraar iets heel anders verstaan dan de spreker heeft bedoeld. In het onderwijs worden heel veel woorden gebruikt met het idee dat ze min of meer voor iedereen dezelfde betekenis hebben. Je kunt daarbij denken aan begrijpen, toepassen, goed onderwijs, intelligentie enz. Maar dat blijkt niet zo te zijn. Elke taal vertaalt een bepaalde kijk op de werkelijkheid, op leren en op hoe docenten en studenten/leerlingen met elkaar om gaan. In de internationale literatuur hebben we het dan over een way of knowing.
De zes talen vormen een ontwikkelingsmodel en leerlingen en docenten kunnen ze in principe allemaal leren, afhankelijk van wat van hen gevraagd wordt (in het onderwijs). Elke nieuwe taal is eigenlijk een manier van kijken naar de werkelijkheid die meer rekening houdt met de werkelijke complexiteit van het alledaagse leven en de maatschappij. Elke nieuwe taal stelt je in staat om nieuwe, meer ingewikkelde zaken beter te beschrijven, begrijpen en aanpakken. Met elke nieuwe taal blijkt ook dat je horizon breder wordt, dingen waarover eerder nauwelijks werd nagedacht, kunnen nu bekeken, geanalyseerd en becommentarieerd worden. Tegelijk blijven alle kennis en vaardigheden uit eerdere talen beschikbaar - je verleert niet wat je al kon en begreep.
In november 2010 is er een Nederlandse brochure uitgekomen in de reeks Onderwijsvernieuwing. De brochure heet De zes talen in het onderwijs: communicatie en miscommunicatie. In deze brochure leggen we elke taal uit aan de hand van voorbeelden en laten we zien wat de invloed van elke taal is op de manier van leren van leerlingen en de inrichting van onderwijs door docenten.
De zes talen is geschreven voor docenten en docentopleiders.
De brochure is uitverkocht, maar een digitale versie is aan te vragen bij Hamer O2.
In de tabel hieronder zijn de zes talen uitgewerkt voor een beperkt aantal kenmerken van het onderwijs. Enkele passages uit de brochures zijn ook in te zien. Links daar naar staan onder de tabel.
| Leerconceptie | Onderwijsconceptie | Toepassen | Begrijpen | Centrale leervraag | Relatie met docent | |
| 1 | Toename van kennis | Heldere gestructureerde kennisoverdracht | Kijken of het echt zo is | Kijken of het echt zo is | n.v.t. | Gehoorzaamheid |
| 2 | Memoriseren | Kennisoverdracht met zorg voor de ontvanger | Kunnen reproduceren op een toets | Kunnen reproduceren op een toets | Wat moet ik weten (voor de toets)? | Ik mag vragen stellen |
| 3 | Reproductief toepassen (Multiplicity) | Interactie en modelleren (realistisch oefenen) | Recepten kunnen toepassen op bekende problemen | Bekende problemen kunnen oplossen | Wat heb ik nodig voor later (in het leven, mijn carriere)? | De docent(expert) weet ook niet alles. Ik kan een eigen mening hebben. Alle meningen zijn gelijkwaardig |
| 4 | Zelf nadenken en flexibel toepassen | Een manier van denken aanleren | Nieuwe, onbekende problemen flexibel kunnen oplossen; de regels van een discipline kennen en daarmee nieuwe kennis maken | Inzicht in een systeem van denken hebben. Verbanden binnen een discipline of systeem zien. | Hoe zet ik een goed onderbouwd argument op? Hoe pak ik een complex probleem aan? | De docent moet mij helpen zelf na te gaan denken. Meningen en conclusies moeten onderbouwd worden (evidence based) |
| 5 | Relativisme | Dialoog en empatie voor andere perspectieven | Eigen argumenten opzetten vanuit verschillende perspectieven of denksystemen. | Meer disciplines beheersen en de verbanden en verschillen kunnen analyseren | Hoe ziet iets eruit als ik er eens anders naar kijk? | Gelijkwaardigheid met de docent |
| 6 | Besef van zelf | Authentieke relatie en wederzijds respect | Kennis inzetten voor het algemeen belang | Wijsheid | Wat past bij mij? Welk perspectief, welke keuzes laten zien wie ik ben? | De docent staat ten dienste van mijn groei als persoon |
Enkele passages uit De zes talen in het onderwijs
Eerstejaars in het hoger onderwijs spreken vaak leerconceptie-2-taal. Lees meer .....
Veel Hogescholen en docenten herkennen zich in leerconceptie-3-taal en vinden dit een redelijk eindniveau voor het hoger beroeps onderwijs. Lees meer....
Onderwijs gericht op leerlingen en studenten zelf te leren denken, zelfstandig te kunnen omgaan met de kennis uit een discipline om zo nieuwe kennis te maken, nieuwe oplossingen te kunnen bedenken, kortom innovatief te kunnen zijn kenmerkt zich door leerconceptie-4-taal en -opzet. Lees meer....